Penicylina, kuchenka mikrofalowa, karteczki samoprzylepne – historia zna wiele wynalazków, które narodziły się z niespodziewanego odkrycia. Nowe badanie 8530 patentów z 23 krajów pokazuje jednak, że takie wynalazki są częste, ale firma, która na nie wpadła, zwykle nie jest tą, która zarabia na nich najwięcej.
Przypadek jest normą, nie wyjątkiem
Badanie opublikowano w czasopiśmie „Strategic Management Journal”. Przeprowadziła je Myriam Mariani z Uniwersytetu Bocconi wraz z badaczami z Copenhagen Business School, Uniwersytetu w Mannheim, Instytutu Maxa Plancka ds. Innowacji i Konkurencji oraz Uniwersytetu w Liverpoolu.
Analiza objęła 8530 opatentowanych wynalazków. Okazało się, że 42,8 proc. z nich powstało niespodziewanie, czyli twórcy nie planowali takiego rezultatu. Zjawisko, które nazywa się serendipity, jest więc zupełnie zwyczajną częścią pracy badawczej.
Wynik może zaskakiwać. Wynalazki powstałe z przypadku były średnio mniej skłonne do tego, by:
- mieć duży wpływ technologiczny,
- stać się produktem sprzedawanym przez firmę, która je opracowała,
- posłużyć do blokowania konkurencji.
Wartość ujawnia się gdzie indziej
Takie wynalazki częściej niż pozostałe trafiały natomiast do umów licencyjnych, dzięki którym korzystają z nich inne firmy. Autorzy wyjaśniają to dopasowaniem. Pomysł może być obiecujący, a mimo to nie pasować do produktów, rynków ani umiejętności organizacji, w której powstał. Firmie może brakować uzupełniających technologii, mocy produkcyjnych lub kanałów dystrybucji.
Wpływa na to także odległość od dotychczasowej wiedzy przedsiębiorstwa. Niespodziewane wynalazki rzadziej leżą w obszarze, który firma już dobrze zna, więc łatwiej stworzyć z nich wartość przez inną organizację niż rozwijać je we własnym zakresie. Według badaczy w takich wynalazkach tkwi utajony potencjał, który ujawnia się dopiero po rozwinięciu go gdzie indziej.
Nie znaczy to, że wszystko zależy od szczęścia. Autorzy podkreślają: „Przypadkowe wynalazki to nie tylko zbiegi okoliczności czy szczęście”. Wykorzystanie niespodziewanej szansy wymaga wiedzy, umiejętności dostrzeżenia potencjału i trafnych decyzji strategicznych.
Co z tego wynika w praktyce
Wnioski dotyczą przede wszystkim firm i organizacji, które inwestują w badania i patentują swoje rozwiązania. W opisie badania nie podano, które kraje weszły do próby, więc nie wiadomo, jak duży udział mają w niej polskie podmioty. Mechanizm opisany przez autorów jest jednak ogólny i można go odnieść także do firm technologicznych, instytutów badawczych czy uczelni w Polsce i innych krajach UE.
Dla takich instytucji płynie z tego praktyczna lekcja: innowacja to nie tylko prowadzenie badań i budowanie nowych produktów. Równie ważne jest rozpoznawanie wartości odkryć, które pojawiły się poza pierwotnym planem. Potrzebne są też kompetencje, by takie patenty licencjonować lub przekazywać innym, zamiast zostawiać je w szufladzie tylko dlatego, że nie pasują do własnej oferty.
Warto pamiętać, że to analiza statystyczna patentów, a nie gotowa recepta na sukces. Pokazuje, że przypadkowe odkrycie samo w sobie nie gwarantuje zysku, a wiele zależy od tego, czy znajdzie się organizacja, która potrafi je dobrze wykorzystać.
Źródło: Tech Xplore – „Accidental inventions? Often they are worth more in someone else’s hands”





