Vahe Shahinian, organizator koncertów z Los Angeles, w 2019 roku liczył na linię kredytową do 750 tys. dolarów. Zamiast niej dostał drogą zaliczkę spłacaną codziennie, a obiecane finansowanie nigdy nie nadeszło. Jego historia pokazuje, jak działa prawie nieregulowany rynek, który w USA jest dziś najszybciej rosnącym źródłem pieniędzy dla małych firm.
Od solidnej firmy do dziury w budżecie
Shahinian prowadził biznes od 15 lat. Zaczynał od systemu sprzedaży biletów, potem sam produkował koncerty i organizował trasy. Według niego sprzedaż biletów zbliżała się do 5 mln dolarów rocznie, a zysk do 250 tys. Przez lata korzystał z krótkoterminowego finansowania od American Express, oprocentowanego na 6 proc. W 2018 roku firma wygaszała ten program i odmówiła kolejnej pożyczki. Przedsiębiorca miał dwa tygodnie, by zdobyć około 200 tys. dolarów na największą trasę w swojej karierze.
Ratunkiem miały być dwie zaliczki typu MCA na łącznie 250 tys. dolarów, z których do oddania zostawało prawie 400 tys. Trasa doszła do skutku, ale pochłonęła cały zysk. Wkrótce pojawiła się nowa oferta: linia kredytowa do 750 tys. dolarów z oprocentowaniem tuż poniżej 9 proc. Warunek był taki, że najpierw dostanie jedną trzecią kwoty i będzie ją spłacać po 3600 dolarów dziennie. Po 30 dniach miał uzyskać dostęp do reszty. Broker przedstawił to jako rutynowy test wiarygodności.
Na konto trafiło 228 tys. zamiast 250 tys. dolarów, bo różnicę zatrzymano jako opłatę początkową. Po 30 dniach linia się nie pojawiła, a Shahinian płacił dalej przez 40 i 50 dni. „Od tamtego dnia to jeden długi dzień, jeden długi koszmar” – mówi.
Czym są MCA i dlaczego budzą wątpliwości
MCA (merchant cash advance) formalnie nie jest pożyczką, lecz zakupem przyszłych przychodów firmy. Dzięki temu nie podlega większości przepisów o kredytach. Dostawcy zwykle nie potrzebują licencji i nie obowiązuje ich limit kosztów. W przeliczeniu na stopę roczną opłaty wahają się od 25 do 200 proc. i więcej. Raty są zwykle ściągane codziennie wprost z rachunku firmy.
Przedsiębiorcy sięgają po taką zaliczkę, bo tradycyjne kredyty trwają miesiącami. Według Departamentu Skarbu duże banki odrzucają około 20 proc. wniosków, a kolejną ćwiartkę finansują tylko częściowo.
Spirala długów i walka w sądzie
Gdy konto opustoszało, Shahinian wziął kolejne zaliczki, około 250 tys. dolarów, które według niego rozeszły się w pół dnia. Potem zaczął zastawiać zasoby własne, rodziców i przyjaciela. Po kilku tygodniach był winien rodzinie i znajomym ponad milion dolarów. Odwołał część koncertów, co kosztowało go setki tysięcy dolarów. Do jego klientów trafiały pisma z żądaniem przekazywania należności funderom.
Jego prawnik Shane Heskin nazywa taki mechanizm „carrotingiem”. Przedsiębiorcy podsuwa się marchewkę w postaci taniego kredytu, a podpisuje on w rzeczywistości MCA. Według Heskina zdarza się to coraz częściej, a celem są głównie pierwszy raz zadłużający się właściciele firm i imigranci.
Shahinian pozwał w 2019 roku firmę EIN Cap i brokerów. Z brokerami zawarł ugodę, a przed sądem federalnym w Los Angeles trwa sprawa o oszustwo przeciwko EIN Cap. Firma zaprzecza zarzutom. W sądzie twierdziła, że oferowała wyłącznie zaliczkę MCA, którą wypłaciła, a obietnice składali pośrednicy. Jeden z nich występował pod różnymi nazwiskami. Prokuratura w Brooklynie potwierdziła, że według jej danych w 2012 roku przyznał się do kradzieży wielkiej wartości.
Co z tego wynika dla Polaków
Opisany rynek działa w Stanach Zjednoczonych i nie ma podstaw, by twierdzić, że identyczny schemat funkcjonuje w Polsce. Mimo to lekcja jest uniwersalna dla każdego, kto szuka szybkiego finansowania dla firmy, także od zagranicznych lub internetowych pośredników.
- Sprawdź, co naprawdę podpisujesz – czy to kredyt, pożyczka, czy sprzedaż przyszłych przychodów.
- Uważaj na „okres próbny” – żądanie spłat przed uruchomieniem właściwego finansowania powinno budzić podejrzenia.
- Policz pełny koszt – opłaty potrącane z wypłaty i codzienne raty znacząco podnoszą realny koszt.
- Żądaj obietnic na piśmie – ustne zapewnienia brokera nie zastąpią umowy.
- Skonsultuj umowę z prawnikiem lub doradcą przed podpisaniem.
Źródło: NPR – „He expected a small-business loan. It turned out to be a trap”





